บทที่ 1 การพัฒนาความมั่นคงของมนุษย์

ความเป็นมาและความสำคัญของปัญหา

             ตามรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยพุทธศักราช 2550 (มาตรา 74) กำหนดไว้ว่า บุคคลผูเปน
ขาราชการ พนักงาน ลูกจางของหนวยราชการ หนวยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจ หรือเจาหนาที่อื่นของรัฐ มีหนาที่ดําเนินการใหเปนไปตามกฎหมายเพื่อรักษาประโยชนสวนรวม อำนวยความสะดวก  และใหบริการแกประชาชนตามหลักธรรมาภิบาลของการบริหารกิจการบานเมืองที่ดี (มาตรา 77) กำหนดไว้ว่า รัฐตองพิทักษรักษาไวซึ่งสถาบันพระมหากษัตริย เอกราช อธิปไตย และบูรณภาพแหงเขตอํานาจรัฐ  และตองจัดใหมีกําลังทหาร อาวุธยุทโธปกรณ  และเทคโนโลยีที่ทันสมัยจําเปน และเพียงพอ เพื่อพิทักษรักษาเอกราชธิปไตย ความมั่นคงของรัฐสถาบันพระมหากษัตริย์ ผลประโยชนแหงชาติ และการปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริยทรงเปนประมุข และเพื่อการพัฒนาประเทศ โดยมีกองทัพไทยควบคู่กับการสร้างชาติไทย มีภารกิจหลักในการป้องกันและรักษาความมั่นคงปลอดภัยของประเทศ เป็นรากฐานและหลักประกันค้ำจุน สถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ เป็นกำลังสำคัญในการปกป้องแผ่นดินไทยให้ดำรงความเป็นชาติเอกราชตลอดไป (รัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยม, 2550)

นโยบายความมั่นคงแห่งชาติ เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญ ในการปรับจุดเน้นการรักษาความมั่นคงของชาติที่ให้ความสำคัญเพิ่มขึ้นกับมิติความมั่นคงของประชาชน โดยวางน้ำหนักการสร้างการมีส่วนร่วมอย่างเท่าเทียมกันของทุกภาคส่วน การจัดการความขัดแย้งโดยสันติวิธี การยอมรับให้เกียรติในคุณค่าของความเห็นที่แตกต่าง และการปกป้องวิถีชีวิตของประชาชน การแจ้งเตือนภัยล่วงหน้าที่มีประสิทธิภาพ การเตรียมพร้อมกับ การเผชิญเหตุการณ์และภัยพิบัติที่เป็นวิกฤติของชาติการมีประเทศเพื่อนบ้านที่ไม่เป็นศัตรู มีความจริงใจและไว้วางใจกัน และการสร้างดุลยภาพความสัมพันธ์ในระบบความร่วมมือระหว่างประเทศ และป้องกันการแทรกแซงแสวงประโยชน์ที่กระทบต่อความมั่นคงภายในประเทศ  จากการปฏิรูปการเมืองไทยภายใต้รัฐธรรมนูญพุทธศักราช 2550 การเมืองไทยภายใต้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ได้ปรับเปลี่ยนโครงสร้างการรวมศูนย์อำนาจการบริหาร สู่การกระจายอำนาจการบริหาร อย่างกว้างขวาง ทั้งเสริมสร้างความเข้มแข็งของการเมืองภาคประชาชน และส่งเสริมให้ประชาชนไทยมีสิทธิเสรีภาพ มีความเสมอภาค และมีส่วนร่วม ในการเมืองทุกระดับ เป็นรัฐธรรมนูญที่มุ่งสร้างฝ่ายบริหารให้มีความเข้มแข็ง จากสภาพการณ์ข้างต้นส่งผลให้กองทัพต้องแบกรับภาระด้าน การป้องกันประเทศและการคุ้มครองรักษาผลประโยชน์ของชาติทั้งใน และนอกประเทศ ประกอบกับต้องเพิ่มบทบาทที่เกื้อกูลต่อการเสริมสร้างความสัมพันธ์อันดีกับประเทศต่างๆ รวมทั้งการรักษาสันติภาพตามคำร้องขอของสหประชาชาติและประชาคมระหว่างประเทศ ในขณะที่การมีส่วนร่วมของภาคประชาชนกับกองทัพ (สำนักงานสภาความมั่นคงแห่งชาติ, 2555 - 2559)

ในภารกิจการป้องกันประเทศยังไม่กว้างขวางและต่อเนื่องเท่าที่ควร สำนักกองบัญชาการ กองบัญชาการทัพไทย เป็นหน่วยงานส่วนหนึ่งของกองบัญชาการกองทัพไทย (พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม, 2551, มาตรา 18: 40) กล่าวถึง กองบัญชาการกองทัพไทยมีหน้าที่ควบคุม อำนวยการ สั่งการและกำกับดูแลการดำเนินงานของส่วนราชการในกองทัพไทยในการเตรียมกำลัง การป้องกันราชอาณาจักร และการดำเนินการเกี่ยวกับการใช้กำลังทหารตามอำนาจหน้าที่ของกระทรวงกลาโหมให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุด โดยมีผู้บัญชาการทหารสูงสุดเป็นผู้บังคับบัญชาการจัดระเบียบทั่วไป (พระราชบัญญัติจัดระเบียบราชการกระทรวงกลาโหม, 2551, มาตรา 31: 43 )กล่าวถึง กองบัญชาการกองทัพไทยรับผิดชอบ

การวางแผน พัฒนาและดำเนินการเกี่ยวกับระบบควบคุมบังคับบัญชากองทัพไทย ให้สามารถติดต่อเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานต่าง ๆ ทั้งในระดับรัฐบาล ระดับกระทรวง และหน่วยงานในกระทรวงกลาโหม ตลอดจนการแบ่งมอบความรับผิดชอบในการดำเนินการให้กับกองทัพและส่วนราชการที่เกี่ยวข้อง ตามกฎหมายต่างๆ ของไทย และกฎหมายระหว่างประเทศ ที่ได้รับมอบตามมติคณะรัฐมนตรี และนโยบายในระดับต่าง ๆ อีกเป็นจำนวนมาก ที่สำคัญคือ การเป็นหน่วยงานหลักในการปฏิบัติตามนโยบายความมั่นคงแห่งชาติภายใต้กระแสการเปลี่ยนแปลง ทั้งภายในและภายนอกประเทศที่ปรับเปลี่ยนเร็วคาดการณ์ได้ยากและซับซ้อนมากยิ่งขึ้น การพัฒนาในระยะแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ฉบับที่ 11 ได้กำหนดทิศทางและยุทธศาสตร์การพัฒนาที่เหมาะสม โดยเร่งสร้างภูมิคุ้มกันเพื่อป้องกันปัจจัยเสี่ยง และเสริมรากฐานของประเทศด้านต่าง ๆ ให้เข้มแข็งควบคู่ไปกับการพัฒนาคนและสังคมไทยให้มีคุณภาพมีโอกาสเข้าถึงทรัพยากร และได้รับประโยชน์จากการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมอย่างเป็นธรรม รวมทั้งสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจด้วยฐานความรู้ และความคิดสร้างสรรค์บนพื้นฐานการผลิตและการบริโภคที่เป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม นำไปสู่การพัฒนาประเทศที่มั่นคงและยั่งยืน (ราชกิจจานุเบกษา, 2554: 12)

             จากนโยบายการกระตุ้นเศรษฐกิจของภาครัฐ และเอกชนไม่ว่าจะเป็นการเปิดการค้าเสรี การปล่อยสินเชื่อให้แก่ครัวเรือน และการเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงแหล่งเงินทุน ส่งผลให้ภาคครัวเรือนประสบกับปัญหาหนี้สินที่สูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง สำนักงานสถิติแห่งชาติ (สำนักงานสถิติแห่งชาติ. กระทรวงเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร, 2554) กล่าวถึง ปริมาณการเป็นหนี้สินเฉลี่ย 68,405 บาทต่อครัวเรือนในปี 2543 เพิ่มเป็น 134,900 บาทต่อครัวเรือนในปี 2554 และเมื่อพิจารณาหนี้สินเฉพาะครัวเรือนที่มีหนี้ พบว่าในปี 2554 ครัวเรือนที่มีหนี้สินมีหนี้สินเฉลี่ย 241,760 บาท ต่อครัวเรือน โดยกรุงเทพมหานคร นนทบุรี ชลบุรี สมุทรสาคร มีหนี้สินเฉลี่ยมากกว่า 400,000 บาท และมากกว่าร้อยละ 40.00 ของหนี้สิน จาการนำไปซื้อ/เช่าซื้อบ้าน และที่ดิน เมื่อพิจารณาถึงความสามารถในการชำระหนี้ โดยพิจารณาจากสัดส่วนของหนี้สินต่อรายได้ พบว่า ครัวเรือนมีแนวโน้มว่าสามารถชำระหนี้ได้ไม่แตกต่างกันมากนักในแต่ละปี ในขณะที่หนี้สินเฉลี่ยมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ดังนั้นตามพระราชกฤษฎีกาการปรับอัตราเงินเดือนของข้าราชการ (ราชกิจจานุเบกษา, 2554: 12) การปรับ อัตราเงินเดือนของข้าราชการทหาร ทหารกองประจำการ และนักเรียนในสังกัดกระทรวงกลาโหมให้เหมาะสมยิ่งขึ้น กฎกระทรวงกำหนดหลักเกณฑ์และวิธีการบรรจุบุคคลเข้ารับราชการเป็นข้าราชการทหารและการให้ได้รับเงินเดือน

             จากเหตุผลดังกล่าวข้างต้น ผู้วิจัยจึงสนใจที่จะศึกษาถึงการพัฒนาความมั่นคงของมนุษย์ ในกองบัญชาการกองทัพไทย  เพื่อนำผลที่ได้มาปรับปรุงแก้ไขพัฒนาความมั่นคงของมนุษย์ในกองบัญชาการกองทัพไทย ให้เกิดประโยชน์และประสิทธิภาพมายิ่งขึ้นต่อไป